Wim Crouwel. Functionalist

— by toon lauwen 27-11-14

Museumdirecteur, grafisch ontwerper en professor. Wim Crouwel (1928) geldt als de onbetwiste nestor van het ontwerpvak. Onder zijn naam werd een paar jaar geleden zelfs een erfgoed-instituut voor grafisch ontwerpen aan de Universiteit van Amsterdam opgericht. Utopia is nooit ver weg. Zo begon Crouwel als student -schilderen aan de Minerva academie in Groningen. ’Daar werd ik gepakt door de affiches van Cassandre die in de lokalen hingen. Ik dacht: zou dat óók mogelijk zijn?’ Vanuit die ingeving, reisde de jongeling in 1953 naar Amsterdam om op bezoek te gaan bij Dick Elffers, toen oa. bekend van de affiches van het Holland Festival.

‘Elffers was een ontwerper die zijn affiches op een ezel maakte, net als Cassandre. Dat gesprek veranderde mijn wereldbeeld.’ Het begin van een succesverhaal. Nadat hij de abstracte schilderkunst vaarwel had gezegd en als freelance ontwerper zijn weg vond, was Crouwel in 1963 één van de oprichters van Total Design, het eerste ontwerpbureau in Nederland. Tussen 1965 en 1985 raakte hij als hoogleraar verbonden aan de afdeling Industrieel Ontwerpen van de TU Delft. Daarna volgde een loopbaan als directeur van Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam. Altijd een goedgeklede diplomaat van zijn vak, ontwikkelde Crouwel zich tot een inspirerende spreker die zijn publiek graag met visionaire perspectieven bespeelde. In 2010 bundelde ik acht lezingen die hij vanaf het begin tot het eind van zijn carrière presenteerde: Wim Crouwel. In his own words.

 

Wim Crouwel

In een tv documentaire over grafisch ontwerpen ‘Letters’ uit 1970, poneerde hij de -voor ontwerpers ongebruikelijke- uitspraak: ‘mijn ideaal is om een ontwerp via de telefoon te kunnen doorbellen’. De computer, zou na het fotografisch zetten en de introductie van de offsetdruk, het ontwerpproces ingrijpend gaan veranderen, voorzag hij. In 1967 (een PC was nog compleet ondenkbaar) kwam Crouwel met een computer-alfabet. ‘New Alphabet’ werd gepubliceerd in een Kwadraatblad van Drukkerij de Jong, een serie publicaties over ontwerpen, kunst en communicatie.

New Alphabet

New Alphabet begon als retorisch gebaar en slaagde in die opzet. Want Crouwel trok ermee wereldwijd de aandacht. In 2012 was zijn prikkelende opmerking uit 1970 voor Ed Annink (1956-2012) en mij aanleiding om een toepassing van New Alfabet als app voor iPhone te maken. Na een ontwikkeling van ongeveer een jaar, door studenten van de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunsten Den Haag, presenteerden we WCNA app. In dit spelletje bouwt de gebruiker de letters uit New Alphabet na, door elementen op een grid te slepen. Technisch gerealiseerd door Bram de Leeuw gratis te downloaden via de App Store voor iPhone.